In het tweede deel, [i]Trattato dell'architettura [/i](tractaat over de architectuur) draait Pacioli de rollen om. Dit is geen wiskundig, theoretisch traktaat, maar een praktische gids voor kunstenaars en ambachtslieden.[br]Het gaat enkel het over architectuur (en de ideeën van Vitruvius) van de gulden snede geen sprake.[br]Hij begint dit deel met het menselijk lichaam [i]"omdat onze Vitruvius zegt dat we in de proporties van gebouwen een gelijkenis moeten zien met het lichaam in de manier waarop ze zich tot hun onderdelen verhouden."[br][/i]Pacioli verwijst eerst naar Vitruvius' beschrijving van de man in een cirkel en in een vierkant. [br][b]Daarna beschrijft hij hoe schilders een rechthoekig raster kunnen maken om hun figuren te schetsen.[/b]

Pacioli merkt op dat de kin wat afwijkt van het profiel van het gezicht [i]mk[/i]: [br]"[i]Van deze afwijking is de hoeveelheid ons niet bekend. Hetzelfde kan gezegd worden van de afstand van de haaraanzet tot het eind van de hoek m. Dit is een effect van irrationale verhoudingen die men niet met een getal kan aanduiden en die we overlaten aan het waardige inzicht van het perspectief, dat hen met haar gratie moet vervolledigen.[/i]" Hij voegt toe dat "[i]wetenschappen en wiskunde abstract zijn en dat het nooit mogelijk is ze naar een zichtbare werkelijkheid te vertalen[/i]."[br][b]Dirk Huylebrouck benadrukt dat deze opmerking "in de meest duidelijke bewoordingen illustreert dat Pacioli niet wenste noch beoogde dat de irrationele goddelijke verhouding in zijn beschouwingen over de menselijke verhoudingen aanwezig zou zijn."[/b]

Pas na zijn uitvoerige uiteenzetting over het menselijk lichaam schrijft Pacioli over zuilen, kapitelen, architraven,... hun opbouw en hun onderlinge verhoudingen zoals Vitruvius ze beschreef.[br]In onderstaande afbeeldingen zie je hoe gedetailleerd hij dit doet.

Tenslotte brengt Pacioli al de onderdelen die hij apart beschrijft in verband met elkaar in een voorbeeld: een tekening van [i]"de deur van de Tempel van Salomo [url=https://www.debijbel.nl/bijbel/NBV21/EZK.40]zoals beschreven door de profeet Ezechiël[/url]. En jullie kunnen die vervolgens naar eigen inzicht meer of minder toepassen."[/i]

De poort heeft als opschrift HIEROSOLIMIS en de tekst PORTA TEMPLI DOMINI DICTA SPECIOSA.[br][list][*][i]Hierosolimis [/i]komt van Hierosolima een vergriekste vertaling van Jerusalem.[/*][*][i]Porta templi domini dicta speciosa[/i] (poort van de tempel des Heren, genaamd de Schone).[br]Deze benaming verwijst dan weer naar [url=https://www.debijbel.nl/bijbel/NBV21/ACT.3]Handelingen 3,2[/url] waar een lamme werd neergelegd bij de tempelpoort die 'de Schone heet' om te bedelen.[br][/*][/list]Pacioli voegt niet toe zonder bedoeling een opschrift toe. [br]Hij schrijft: [i]"Het is gebruikelijk om op monumenten mooie antieke letters neer te zetten. Om deze reden heb ik in mijn boek de manier en vorm van een waardig alfabet met al zijn verhoudingen weergegeven."[br][/i]Met telkens één letter per pagina, aangevuld met alle tekendetails, wil Pacioli ambachtslieden een voorbeeld geven. Hij vermeldt dat de tekeningen gemaakt werden door Leonardo da Vinci.

[i]Deze letter A ontleent men aan de cirkel en zijn vierkant. [br][/i][list][*][i]Het rechterbeen moet net zo dik zijn als 1/9 van de hoogte. [/i][/*][*][i]Het linkerbeen is de helft van het dikke been.[/i][/*][*][i]Het middelste been is een derde van het dikke been.[/i][/*][*][i]De breedte van de letter wordt bepaald door de manier waarop elk been door het kruis loopt.[/i][/*][*][i]Het middelste been ligt iets lager, zoals de getekende diameters hier duidelijk maken.[/i][/*][/list]